Gıda etiketlerini okumak neden önemli? Peki okumazsak ne olur?
Gıda etiketlerini okumak neden bu kadar önemli? – Giriş
Gıda etiketleri kuşkusuz tüketicilerin ne yiyecekleri konusunda doğru seçimler yapmalarına yardımcı olacak tüm bilgileri içerir. Ama kaçımız bu bilgilerden faydalanıyor? Zira, 2000 yılından bu yana bilinçli gıda satın alımında belirgin bir artış olmasına rağmen, etiketler birçok kişi için hala bir gizem olmaya devam ediyor.
Avrupalı tüketiciler üzerinde yapılan bir araştırma, bir ürünün seçilmesinin ortalama 35 saniye sürdüğünü ortaya koydu. Bu süre, geçmişe kıyasla bugün çok daha uzun. Bunun nedeni, etiketlerde sunulan bilgi miktarının artmış olması. İş böyle olunca da, market alışverişi yapan günümüz insanının, satın alacağı, mesela on ürün için 6 dakika harcamasını düşünmenin bir hayal ürünü olduğu çok açık.
Kısıtlı zaman sorunu tek engel değil; ürünlerin gerçek besin değerinden ziyade, markanın tanınırlığına, başka bir deyişle pazarlamanın gücüne körü körüne güvenerek etiketlerin önemini küçümsemek bir diğer suçumuz. Yine de tek suçlunun biz tüketiciler olduğunu asla düşünmüyorum: gıda etiketlerinin okunmasını kolaylaştırmaya yönelik uygulamaları teşvik etmeyen karar alıcılar da bu suçtan paylarına düşeni almalıdır.
Çünkü, bu büyük haktan vazgeçmek bize pahalıya mal oluyor, özellikle de sağlıklı, sürdürülebilir ve ekonomik beslenmek istiyorsak, gelin nedenlerini görelim.
Gıda etiketleri hangi bilgileri içeriyor
Hepsi de çok önemli olan bir dolu bilgi içeriyorlar!
Gıda etiketlerini okumak ne denli önemli anlamazsak, tabağımıza zehir mi şifa mı koyduğumuzu asla tam olarak bilemeyiz.
Yasaya göre, üreticiler normalde aşağıdaki bilgileri beyan etmek zorundadır:
- Ticari isim: Gıdanın pazarlanırken kullanılan adı ve tanımı. Örneğin, etiketi okuyarak balığın dondurulmuş mu yoksa taze mi olduğunu anlayabiliriz;
- İçindekiler listesi: mevcut tüm içerikler azalan sırayla (en çoktan en azına doğru) listelenir:
- Son kullanma tarihi veya tüketim tarihi (TMC): ürünün ne kadar süreyle tüketilebileceğini gösterir:
- Net miktar: ambalajlı ürünün toplam ağırlığı;
- Üreticinin bilgileri: üründen sorumlu kişinin adı ve adresi;
- Alerjenik maddelerin beyanı: Glüten, laktoz veya kuruyemiş gibi alerjenler belirtilirler.
Ürün türüne ve üreticinin takdirine bağlı olarak, etikette aşağıdaki bilgiler de bulunabilir:
- Belirli içerik maddelerinin miktarı: Karakteristik içerik maddeleri veya önemli miktarlarda bulunan içerik maddeleri (örneğin, unlu mamullerdeki zeytinyağı veya reçel veya içeceklerdeki taze meyve) beyan edilir.
- Besin değeri beyanı: 100 g veya 100 ml ve/veya porsiyon başına belirtilen enerji, yağ, karbonhidrat ve protein gibi değerlerden oluşan besin tablosu.
- Menşe ülke veya kaynak: Et, meyve ve sebze gibi belirli ürünler için zorunludur. Ancak, tüketici tercihleri göz önüne alındığında, çok çeşitli gıdalar artık menşe ülkelerini belirtmektedir. Şahsen, menşe ülkesini belirtmeyen ürünleri satın almamayı tercih ediyorum.
- Üretim partisi bilgisi: Patojenler veya kontaminasyon nedeniyle ürünlerin geri çağrılması durumlarında izlenebilirlik açısından çok yararlıdır (ancak genellikle tüketiciler için gerekli değildir);
- Alkol içeriği: %1,2’den fazla alkol içeren içecekler için hacimce gerçek alkol içeriği zorunludur;
- Saklama ve kullanım talimatları: Gıdaların nasıl saklanacağı ve/veya hazırlanacağı konusunda bilgi vermek için çok önemlidir (örneğin, “yemeden önce pişirin”, “soğuk tüketin” vb.) ve gıda israfını önlemek için gereklidir.
Gıda etiketlerini okumak bize neler kazandırıyor?
Bir önceki bölümde gördüğümüz gibi, gıda etiketleri çok önemli bilgiler içermekte, bu nedenle bu ‘ayrıntılarla’ ilgilenmeyen tüketiciler, satın aldıkları ürünün aşağıdaki özelliklere sahip olup olmadığını asla bilemezler:
- düşük kaliteli malzemelerle üretilmiş olması, veya
- son kullanma tarihine çok yakın olması veya son kullanma tarihinin geçmiş olmas;
- rakip üründen daha az ağırlıkta olmas;
- alerji veya intoleransa neden olabilecek malzemeler içeriyor olmas;
- standart pestisit ve herbisit kısıtlamalarına riayet etmeyen ve işçilerin düşük ücretle çalıştırıldığı dünyanın diğer ucundan gelmiş olması;
- aşırı yüksek kalori ve/veya yağ ve/veya şeker ve/veya tuz içermesi;
- katkı maddeleri ve koruyucular açısından zengin olması, etiket okumayan biri için daima mümkündür.
MEVSİMSEL MEYVE VE SEBZE TAKVİMİNİ ÜCRETSİZ İNDİRMEK İÇİN
Sonuç
Bu kısa makalede, gıda etiketlerini okumak sayesinde ne kadar önemli risklerden kurtulacağımızı ve etiketlerin bize anlatmak istediklerini anlamadan, sağlıklı ve bütçeye uygun market alışverişi yapmanın imkansız olduğunu öğrendik. Bu nedenle, sağlığımızı, üreticilerin pazarlama stratejilerinin belirlemesine izin vermek yerine, bizim için en iyi olanı seçmek üzere kısa da olsa bir zaman ayırmalıyız. Etiketleri derinlemesine incelemek için gerçekten zaman bulamıyorum diyorsanız, en azından sizin için hazırladığım ‘6 adımda Gıda etiketi anlama rehberini’ okuyabilirsiniz.
Keyifli okumalar ve mutlu gıda devrimleri dilerim!
İlginizi çekebilir:
Bayat ekmek çorbası: rustik, israf karşıtı ve enfes İtalyan tarif
İtalyanca adı Supa Mitunà olan, Piemonte kökenli bu bayat ekmek çorbası, basit malzemelerle enfes lezzetler yaratılabileceğinin bir kanıtı
Teflon tavaların tehlikeleri sağlığımızı ve çevreyi tehdit ediyor
Teflon tavaların tehlikeleri bilindik ama fazla önemsenmeyen bir konu, ancak en son araştırmalar bu ciddi tehdidin boyutunu ortaya koyuyor
Summary
Article Name
Gıda etiketlerini okumak neden önemli? Peki okumazsak ne olur?
DescriptionGıda etiketlerini okumak sağlıklı beslenme için ilk adım: bu basit eylemin yeme alışkanlıklarımızı nasıl değiştirebileceğini buradan öğrenin
Author
Başak Bartu
