Atalık Tohumlar: İtalyan yazar Massimo Angelini ile röportaj

Atalık tohumları korumak ve yetiştirmek neden bugün her zamankinden daha önemli?

“Atalık tohumları” yetiştirmenin önemli olup olmadığını ve neden önemli olduğunu bilmiyorum, ayrıca “atalık” kelimesinin ortak bir değer mi yoksa uzun süredir var olan şeyi nostaljik bir şekilde ifade etmek için kullanılan hayal gücü ürünü ve belirsiz bir kelime mi olduğunu da bilmiyorum. Geçen yüzyılın ikinci on yılında seçilen Senatore Cappelli (İtalya’da atalık tohumlardan sayılan buğday tohumu) buğdayı atalık mı? Peki ya 1938’de seçilen Autonomia? 18. yüzyılın sonlarında Avrupa sofralarına giren patatesler atalık mıdır? Eğer öyleyse, 1000’den fazla çeşitten hangileri atalıktır? Ve neden atalık bir domates bir melezden daha değerli olsun? Belki de melezlerin kısır olduğu düşünüldüğü için mi? Ama bu doğru değil ki.
İşte: bu konuları ele almadan önce, en azından birbirimizi daha iyi anlayabilmek için kelimeleri yeniden düzenlemeye çalışacağım.
Bir yanda tarım uzmanları tarafından seçilen çeşitler varken, diğer yanda laboratuvar ortamında seçilenler (buna melezler ve genetiği değiştirilmiş olanlar da dahildir) bulunur; bunların ötesinde, ayrıca zaman içinde, belli bir yörede, yöre ile birlikte evrimleşen ve nesilden nesile aktarılan tohumlar mevcuttur, bu bağlamda aktarımın gerçekleştiği nesil sayısının az ya da çok oluşu herhangi bir fark yaratmaz. Eski nesilden genç nesile aktarılanları, “aktarılmış” veya “geleneksel” tohum olarak tanımlayabiliriz. Aktarılmış olan tüm tohum çeşitlerini, her ne pahasına olursa olsun yaşatmaya çalışmak anlamsızdır – zaten hayatta hiçbir şey için illaki yaşamak zorunda diye bir şey söylenemez, bu biz insanlar için de geçerlidir – aksi takdirde söz konusu canlıyı bir müze nesnesine dönüştürme riskiyle karşı karşıya kalınır. Ancak, onları insanlık mirası olarak aktarmaya devam etmek için bir neden ve anlam varsa, o zaman bunu yapmak anlamlı ve güzel bir şey olur. Belki özel bir tadı, özel bir dayanıklılığı veya özel, hatta benzersiz bir karakteri var olduğu zaman bunu korumak önemli olur; aynı şekilde belirli bir yörede, zaman içinde yöre ile birlikte evrimleşmiş olmaları da onları korumak için bir neden arz ederken, aynı biz insanoğlu gibi, esasen ait olmasalar dahi, zamanla belli bir yöreye adapte olup, o yere özgüleşmiş olmaları da onları nesilden nesile aktarmak için bir neden teşkil eder. Herkes kendisi için geçerli olan nedeni arayıp bulsun, ama eğer kimsenin geçerli bir nedeni yoksa (ve benim için koleksiyon ve müze eşyası olmaları geçerli nedenlerden değildir), o zaman bunların kaybolmaları veya yok olmaları normal hayatın düzenine girer denilebilir.