Ana yemekler

Enginar, bakla ve bezelye: İtalyan usulü ve protein zengini yemek

İtalyan usulü enginar bakla ve bezelye enfes görünümüyle servise hazır

Hazırlama: 15 dk

Pişirme: 20 dk

Zorluğu: kolay

Porsiyon: 2 kişilik

Maliyet: düşük

Hemen tarife gitmek için buraya tıkla

Enginar, bakla ve bezelye yemeği hakkında

Vignarola (Vinyarola okunur) olarak da bilinen bu Roma usulü enginar, bakla ve bezelye tarifi, baharın en önemli mutfak simgesi olan lezzetli, geleneksel ve sağlıklı bir yemektir.
Bu mükemmel uyumlu birleşim, bahar olsun ya da olmasın, damak tadına, göz zevkine ve her şeyden önce vücuda faydalar sunar. CHE Food Revolution okurları için bu hiç de şaşırtıcı olmamalı, zira bu sitede yalnızca sağlıklı tarifler paylaşılıyor. Ancak, bu mütevazi yemek özellikle Hipokrat öğretileri bakımından değerlendirildiğinde de önem taşımaktadır.

“Yiyecek senin ilacın, ilaç da senin yiyeceğin olsun”

sözüyle de tanınan tıbbın babası Hipokrat, tam da vignarola’dan bahsediyor gibi görünüyor! Nedenini görelim

Enginar, bakla ve bezelye yemeğinin sağlığa faydaları

Enginar, bezelye ve bakladan oluşan bu sade yemek, vücut için son derece faydalı biyoaktif bileşiklerle doludur. Bunları malzeme malzeme inceleyelim.

  • Enginar: Enginarın tıbbi faydaları antik çağlardan beri bilinmektedir. Eski Mısırlılar, Romalılar ve Yunanlılar, binlerce yıl boyunca karaciğer ve sindirim sistemi rahatsızlıklarını tedavi etmek için enginarı kullanmışlardır (1). Modern araştırmalar, enginarın antienflamatuar, antioksidan, antimikrobiyal ve antitümör özelliklerinin yanı sıra karaciğer ve kalbi koruyucu etkileri olduğunu göstermiştir. Tüm bunlar, fenolik asitler, flavonoidler, antosiyaninler, vitaminler, inülin ve pektinler gibi biyoaktif bileşiklerin yüksek içeriği sayesinde mümkündür (2, 3).
  • Bezelye: Sindirimi zorlaştırmadan besler ve doyurur. Orta-düşük glisemik indekse sahip bir gıda olarak kabul edilir ve glütensizdir. Ayrıca iyi bir protein içeriğine sahiptir (100 g taze bezelye başına 6 g). En önemlisi, bezelyedeki proteinler ve peptitler, metabolik sendromu düzenlemek gibi çok sayıda biyolojik özelliğe sahiptir ve yaygın alerjenler içermez. Bezelye ayrıca diyet lifi bakımından zengindir ve kalsiyum, demir ve çinko gibi minerallerin yanı sıra karotenoidler ve folik asit gibi vitaminler için de mükemmel bir kaynaktır(4, 5). Dahası, bezelye, çeşitli yararlı biyolojik işlevleri yerine getiren polifenoller, özellikle de flavonoidler açısından zengin bir baklagildir(6).
  • Bakla: diğer baklagillerin çoğundan daha yüksek protein içeriğine sahiptir. Bakla, vitamin ve mineraller açısından zengin olup yağ oranı da düşüktür. Besin değerinin yanı sıra, bakla ayrıca, sağlığı destekleyici özelliklere sahip olduğu düşünülen biyoaktif bileşiklerin zengin bir kaynağıdır. Bunlar arasında fenolik bileşikler, dirençli nişasta, diyet lifi, protein dışı amino asitler (L-DOPA ve GABA) ve yüksek biyofonksiyonel potansiyel sergileyen biyoaktif peptitler yer almaktadır(8).

     

Peki, neden İtalya’da dahi vignarola bu kadar az biliniyor? Dürüst olmak gerekirse, bu sorunun cevabını bilmiyorum, ancak bunu mümkün olduğunca çok insanla paylaşmak için elimden geleni yapacağım.

Vignarola bir Roma yöresi yemeği, ancak hangi dönemin Roma’sından bahsediyoruz?

İlk başta çok anlamsız gelecek bu soru, aslında gayet mantıklı — yakında siz de bana hak vereceksiniz!
Bizans adıyla Doğu Roma İmparatorluğu‘nun eski başkenti olan İstanbul mutfağında, enginar, bakla ve bezelye ile yapılan ve bana tam olarak vignarola’yı hatırlatan bir yemek var. Üstelik bu annemin en sevdiğim yemeklerinden biri!
Roma usulü Vignarola’yı ilk kez nerede yediğim de ayrı bir şaşkınlık konusu: yıllardır Roma’da ikamet etmiş olmama rağmen, bu yemeği ilk kez Tavira Romana olarak bilinen, M.Ö 1.yy’da Roma’lılar tarafından fethedilmiş bir Portekiz kasabasında deneme fırsatım olmuştu. Bu yüzden kendime sormadan edemiyorum:  Roma usulü enginar, bakla ve bezelye yemeği Vignarola, aslen hangi dönemin Roma’sından geliyor?

SİCİLYA’NIN MEŞHUR İÇ BAKLA ÇORBASI MACCO TARİFİNİ ÖĞRENMEK İÇİN

Enfes Enginar, bakla ve bezelye yemeği için gereken malzemeler

  • 1 büyük veya 2 küçük enginar

  • 300g kabuklu taze bakla (dondurulmuş veya iç bakla kullanılıyorsa 150g)

  • 300g kabuklu taze bezelye (dondurulmuş veya iç bezelye kullanılıyorsa 150g)

  • 1–2 taze soğan veya 1 küçük soğan

  • Yarım baş marul

  • Enginarları yıkamak için 1 limonun suyu

  • 2–3 yemek kaşığı sızma zeytinyağı

  • Pişirmek için yaklaşık 50ml sebze suyu veya su

  • 1 çay kaşığı nane ya da farklı bir lezzet için dereotu

  • 1–2 yemek kaşığı limon suyu (servis için, isteğe bağlı)

  • Tuz

Enginar, bakla ve bezelye yemeği hazırlama adımları

Step 1. Enginarın sert dış yapraklarını ve dikenlerini ayıklayarak temizleyin. Enginarı boylamasına dilimler halinde kesin, ardından kahverengileşmesini önlemek için su ve limon suyu karışımına batırın.

Step 2. Bu sırada bezelye ve baklaların kabuklarını soyun, ardından akan su altında durulayın. Taze soğanları yıkayın ve halka şeklinde dilimleyin.

Step 3. Tencereyi ocağa koyun, yağı ve dilimlenmiş taze soğanları ekleyin. Yaklaşık yarım dakika sonra, yıkanmış enginar dilimlerini ekleyin. 50ml sebze suyu veya normal su ile kapağı kapalı olarak yaklaşık 5 dakika pişirin.

Step 4. Kabukları soyulmuş ve yıkanmış bezelye ve baklaları ekleyin, gerekirse biraz daha su ekleyin. Kapağı kapatın ve dağılmadan yumuşak olana kadar 10-15 dakika daha pişirin.

Step 5. Ocağı kapatmadan hemen önce, yıkanmış ve iri doğranmış marul yapraklarını ekleyin. Bu aşamada nane veya dereotu da ekleyebilirsiniz. En fazla 5 dakika daha pişirmeye devam edin.

Step 6. Tuzla ve isterseniz biraz yağla çırpılmış limon suyu ile servis edin.

Vignarola’yı sıcak, ılık veya soğuk olarak servis edin.

Akıllı eşleştirmeler

Modern İtalyan mutfağında bu enginar, bakla ve bezelye yemeği genellikle bir garnitür olarak kabul edilir ve tipik olarak et yemeklerinin yanında veya sonrasında servis edilir. Ancak beslenme açısından bakıldığında, bu yemek bitkisel protein, kompleks karbonhidratlar, sağlıklı yağlar, diyet lifi, vitaminler ve temel mineraller açısından zengin olduğu için et bazlı ana yemekler kadar besleyicidir denilebilir. Bu nedenle, hafif ama besleyici olması nedeniyle başlı başına bir ana yemek olarak değerlendirilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken tek husus, baklagillerdeki proteinin kalitesidir. Baklagillerin yer aldığı önceki tariflerde de belirtildiği gibi, baklagiller, hayvansal proteinlerdeki tüm esansiyel amino asitleri aynı oranlarda içermez ve özellikle metiyonin ve sistein gibi kükürt içeren bazı amino asitlerde eksiklik gösterir. Ancak bu sınır, tamamlayıcı bir amino asit profiline sahip tahıllarla, baklagilleri birleştirmek suretiyle kolayca aşılabilir. Gerçekten de tahıllar, lizin açısından nispeten düşük miktarlı olsalar da, metiyonin ve sistein açısından zengindir. Dolayısıyla bu iki besin grubunu birleştirmek, eksiksiz bir protein profili sağlar. Üstelik bunların aynı öğünde tüketilmesi de gerekmez; gün içinde yenmesi yeterlidir.

Vignarola’yı tahıllı bir salata ile veya pilav ya da makarna yemeğine sos olarak kullanmak harika bir fikir olabilir. Alternatif olarak, nohut ve mantar köfteleri veya karabuğdaylı mücver ile servis edebilirsiniz.

Afiyet olsun ve mutlu devrimler

Kaynakça
1) Lattanzio, V.; Kroon, P.A.; Linsalata, V.; Cardinali, A. Globe Artichoke: A Functional Food and Source of Nutraceutical Ingredients. J. Funct. Foods 2009, 1, 131–144.
2) Dosi, R.; Guida, V.; Severino, V.; Maro, A. Di Nutritional and Metabolic Profiling of the Globe Artichoke (Cynara scolymus L. “Capuanella” Heads) in Province of Caserta, Italy. Aust. J. Crop Sci.
3) Feiden, T.; Valduga, E.; Zeni, J.; Steffens, J. Bioactive Compounds from Artichoke and Application Potential. Food Technol. Biotechnol. 2023, 61, 312–327.
4) Ge J., Sun C.X., Corke H., Gul K., Gan R.Y., Fang Y.P. The Health Benefits, Functional Properties, Modifications, and Applications of Pea (Pisum sativum L.) Protein: Current Status, Challenges, and Perspectives. Compr. Rev. Food Sci. Food Saf. 2020;19:1835–1876.
5) Kan L., Nie S., Hu J., Wang S., Bai Z., Wang J., Zhou Y., Jiang J., Zeng Q., Song K., et al. Comparative Study on the Chemical Composition, Anthocyanins, Tocopherols and Carotenoids of Selected Legumes. Food Chem. 2018;260:317–326.
6) Fahim J.R., Attia E.Z., Kamel M.S. The Phenolic Profile of Pea (Pisum sativum): A Phytochemical and Pharmacological Overview. Phytochem. Rev. 2019;18:173–198.
7) Raikos V., Neacsu M., Russell W., Duthie G. Comparative study of the functional properties of lupin, green pea, fava bean, hemp, and buckwheat flours as affected by pH. Food Sci. Nutr. 2014;2:802–810.
8) Martineau-Côté, Delphine et al. “Faba Bean: An Untapped Source of Quality Plant Proteins and Bioactives.” Nutrients vol. 14,8 1541. 7 Apr. 2022

Çalışmalarımın önemli olduğunu düşünüyorsanız, desteğinizi esirgemeyin:

katkınız küçük de olsa Devrimi ileriye taşımak için esastır.
Teşekkür ederim

İlginizi çekebilir

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir