Domates çorbası: kolay, hafif ve yoğun kıvamlı bir tarif

 

Domates çorbası kolay, hafif ve yoğun kıvamlı bir tarif

 

Süre:        hazırlama 5 dak
                 pişirme 10 dak
Zorluğu:  çok kolay
Porsiyon: 2 kişilik
Maliyeti:  düşük


İşte geçmişimin çeşitli dönem ve yaşlarında iz bırakmış olan başka bir tarifle yine karşınızdayım. Çorba kültürü, gastronomimize sıkı sıkıya bağlıdır; öyle ki çoğu yabancı ülkede sadece hasta olunduğunda içilebilecek bir yemekken, bizde dumanı üzerinde tüten bir ‘sıvı keyif’ kasesi içermeyen öğünümüz yoktur.

Domates çorbası bana çocukluğumda kış tatillerinde anneannemleri ziyaret için İstanbul-Ankara arasında yaptığımız otobüs yolculuklarını hatırlatır. Annem ve ablamla yaptığımız saatler süren bu seyirler boyunca, hiç şikayetlenmeden oturmuşsam bunu Bolu dağlarındaki Çizmeci Otel dinlenme tesislerinde bizi bekliyor olan kıvamlı domates çorbasının hatırına yaptığımı bilmenizi isterim. Aynı çorba yıllar sonra yaz tatillerimizi açıp kapatan bir parantez haline dönüşmüştü: ünlü bir peynir üreticisinin İstanbul-Altınoluk arasındaki rotanın tam ortasında açtığı restoran, kısa zamanda Bartular için bir klasiğe dönüştü; zira abartılı bollukta, sünen peynirle doldurulmuş leziz bir domates çorbası servis ediyorlardı.

Ama domates çorbası, kendi mutfağımın kalıcı bir parçası olduysa bunu sevgili arkadaşım Hilal’e borçluyum çünkü Yakamoz’da mükemmel ve kolay bir domates çorbası yapmayı bana öğreten o oldu. Bu en sevdiğim çorbayı, araba gürültüsü yerine Göçek Körfezi’nin sakin sularının dingin sessizliğinde, aç ve aceleyle koşturan insanlar yerine yemyeşil doğayı izleyerek yudumlayabildiğim için ona teşekkür etmeliyim.

Umarım bu nostalji dolu satırlar için beni affedersiniz; ama özellikle son anekdotun evde domates çorbası yapmanın ne kadar kolay olduğunu, (sınırlı alan ve denge koşulları içindeki bir yelkenli teknede dahi yapılabildiği göz önüne alındığında) kanıtlamaya yaradığını umuyorum.

Üstelik sıcak soğuk her mevsim yenebilecek kadar lezzetli, tabii ki en çok zevk veren dönem serin sonbahar akşamları geldiğinde başlıyor.
Modern tarım, seralar sayesinde bize yılda 12 ay domates sağlıyor olsa da, onları mevsiminde yani yaz aylarında yemenin çeşitli avantajları var: daha ucuz olurlar, çok daha lezzetlidirler ve çok daha az pestisit içerirler (konuyla ilgili daha fazla bilgiyi bu makaleden okuyabilirsiniz).
Tazesi kışın iyi bir fikir değil ama yemeklere biraz renk ve antioksidan katmak için domatesin püre veya salça şeklinde kullanılmasında hiçbir dezavantaj yoktur. Tam tersine, bu tip ısıl işlem görmüş domatesler, biyolojik yararlanabilirliği daha yüksek bir likopen (karotenoidler grubuna ait güçlü bir antioksidan) türü içerirler; bu da vücudumuzun onu daha kolay emebileceği anlamını taşır. Likopen, doğada insan vücudunda bulunandan farklı bir biçimde bulunur (trans izomerler ve cis izomerler); pişirme işlemi sayesinde doğan yüksek sıcaklıklar, moleküllerin şeklini değiştirerek, likopenin doğal iken trans izomerler halindeki bağlarını cis izomerlere, yani insan vücudu tarafından kabul edilen ‘para birimine’ dönüştürmek suretiyle emilen miktarı artırır1.
Likopeni yağ ile beraber tüketmek, çorba veya sos yaparken gerekli olacağı gibi, biyolojik yararlanımını daha da artırır: likopen yağda çözünür bir madde olduğundan, bu enfes birliktelik onu, her ne kadar mevsiminde bile olsa, çiğ olarak yenilen bir domatesin sunabileceğinden daha kullanılabilir ve dolayısıyla daha emilebilir bir likopen haline getirir2.

Domatesin sürdürülebilirliği hakkında son bir söz. Domates bitkisi Güney Amerika menşeli olmasına rağmen, 1500’den beri Avrupa gastronomi sahnesinde (başlangıçta küçük rollerde) yer almakta, ancak mutfaklarda bugünkü şöhreti elde etmesi neredeyse iki yüzyıl kadar sürdü. Bu yüzden bugün bahçelerimizde veya balkonlarımızda bile yaygın olarak yetiştirdiğimiz domateslerin, sıfır km olması için en az iki asır beklemek zorunda kalındı. Ancak yine de sürdürülebilirliğini tehdit eden bir konu var: hem ihracat hem iç pazarda satılmak üzere önemli miktarlarda üretimi yapılan domatesin tarladan toplanması aşamasında çalışan tarım işçilerinin yaşam koşullarının “modern kölelik” olarak tanımlanmasından kaynaklanıyor. İşte bu sıkıntılı konuyu önleyebilmek için tüketicinin yapabileceği tek şey, doğrudan üreticiden satın almak. Bu mümkün değilse, yasadışı tarım işçiliği ve emek sömürüsüyle mücadele eden adil ticaret tedarik zincirlerinden gelen markaların veya tüketici grupları vasıtasıyla satılan ürünlerin tercih edilmesi faydalı olabilir (Domates Devrimi hakkında daha fazla bilgi edinmek için buraya tıklayın).

Malzemeler

400 gram domates püresi
1 yemek kaşığı kepekli un
Oda sıcaklığında 1 bardak süt (tercihan organik): Ben tamamen inek sütü yerine, ev yapımı şekersiz soya sütü (evde nasıl soya sütü yapıldığını görmek için buraya tıklayın) ile yarım bardak inek sütünü karıştırıyorum
Oda sıcaklığında 1-1,5 bardak sebze suyu (normal su da olur yeter ki, içinde çin tuzu veya aşırı tuz içeren bulyonlardan kaçının)
1½ yemek kaşığı sızma zeytinyağı
20 gram rendelenmiş dil peyniri (veya diğer sünen peynir)
(Veganlar bu çorbayı sadece bitki bazlı süt ve vegan peynir kullanarak hazırlayabilir)

Hazırlanması

Domates çorbası tarifim dediğim gibi çok kolay.
Yağı bir tencereye koyun ve dumanlanma noktasına ulaşmasına izin vermeden hafif ateşte ısıtın.
Unu ilave edin, helva yapar gibi, birkaç dakika sürekli karıştırarak pişirin.
Un kokusu çıkmaya başladığında (kahverengiye dönüşmesin) topak oluşumunu önlemek için sürekli karıştırarak, sıvıları (domates püresi, su veya sebze suyu ve sütü) ekleyin.
Karışım koyulaşıp, kaynamaya başladığı anda karıştırmayı bırakın ve hafif ateşte 5 dakika pişirin. İyice karıştırmış olsanız bile, yine de sinir bozucu topaklar görüyorsanız, bir el blenderi kullanarak veya çorbayı süzgeçten geçirerek topakları giderebilirsiniz.
Kaselere sıcacık koyup, karabiber, birkaç yaprak taze kesilmiş maydanozla ve mutlaka sünen bir peynirle servis yapın. Bitmesin diye dua edeceksiniz.

Ek öneri

Neredeyse tüm tariflerdeki rafine un, krema, tereyağı ve diğer tüm sağlıksız malzemeler, daha sağlıklı bir besleyicilik profiline sahip olanlar ile değiştirilebilir. Örneğin rafine un yerine tam buğday unu veya baklagil unu; krema yerine inek sütü veya şekersiz olmak kaydıyla bitkisel süt; ve tereyağı yerine pek tabi zeytinyağı kullanabilirsiniz. Her yemek için kullandığınız tuzu azaltmanızı özellikle tavsiye ederim

Akıllı birliktelikler

Domates çorbası, yüksek dozdaki umami içeriği ile tat alma tomurcuklarımız için bir şenlik yaratıyor olsa da, ne yazık ki besin öğeleri açısından çok zengin değildir. Bu yüzden sonrasında, bitkisel (veya hayvansal) bir protein kaynağı ile takviye yapmakta fayda var: mesela içi doldurulmuş tofu çubukları (tarifini buradan görebilirsiniz) veya glutensiz kinoa köfteleri (tarifini buradan görebilirsiniz) veya aklınıza gelebilecek herhangi başka bir şey.
Ek olarak, çorbalar genel olarak ekmek israfını azaltmak için mükemmel araçlardır (ekmek israfını sınırlandırmak için başka neler yapabileceğinizi buradan öğrenin).
Bayatlamış ekmeği küplere kesin; küf içermediği sürece, her türlü sertlikte olabilir, sorun yok. Altı yapışmaz bir tava alın, bunu çok az yağ ile yağlayın ve çok kısık ateşe koyun, ekmekleri ekleyin. Bir diş sarımsağı ezin ve ekmeklerin yanına ekleyin, bir tahta kaşıkla arada bir karıştırarak yakmadan, kızarmalarını sağlayın. Hazır olunca üstlerine biraz maydanoz kesip ekledikten, sıcak çorbanızın üzerine koyun ve hemen servis yapan; ilk görüşte aşk nasıl olurmuş, tadına bakın.

Hepinize iyi devrimler ve afiyet olsun

Kaynakça
1) Boileau, Thomas & Boileau, Amy & Erdman Jr, John. (2002). Bioavailability of all-trans and cis–Isomers of Lycopene. Experimental biology and medicine (Maywood, N.J.). 227. 914-9. 10.1177/153537020222701012.
2) Fielding JM, Rowley KG, Cooper P, O’ Dea K. Increases in plasma lycopene concentration after consumption of tomatoes cooked with olive oil. Asia Pac J Clin Nutr. 2005;14(2):131-6. PMID: 15927929.

 

İlginizi çekebilir:

Summary
recipe image
Recipe Name
Domates çorbası: kolay, hafif ve yoğun kıvamlı bir tarif
Author Name
Published On
Preparation Time
Cook Time
Total Time
Average Rating
41star1star1star1stargray Based on 12 Review(s)