Gazpacho Çorbası: Endülüs’ün soğuk ve sağlıklı yaz yemeği

 

Gazpacho Çorbası

 

Süre:        hazır. 10 dk
                 soğut. min 1 sa
Zorluğu:  çok kolay
Porsiyon: 2 kişilik
Maliyet:   düşük
 

Gazpacho Çorbası, soğuk yenen ve başlıca domates, biber ve salatalık gibi çiğ mevsim sebzeleri ile hazırlanan bir yaz çorbasıdır; aslında çorba yerine sıvı salata desek herhangi bir mantık hatası yapmamış oluruz.
Güçlü noktaları arasında: pişirme veya özel beceri gerektirmemesi; kullanılan malzemelerin düşük maliyeti ile bayat ekmek ve çok olgun (yemeklik domates diye satılan) domateslerden yapıldığından gıda israfını önlemede geçerli bir çözüm olması sayılabilir.
Hepsi bu? Hayır, gazpacho’da çok daha fazlası var!


Gazpacho Çorbasının sağlığa faydaları

Korkunç yaz sıcaklıklarıyla (genellikle 45 derecenin üzerinde) yaşamanın ne demek olduğunu Endülüs’lülerden (İspanya’nın Arap kültürü ile özdeşleşmiş güney batı bölgesinin sakinleri) daha iyi kim bilebilir? Durum böyle iken, terle birlikte kaybedilen molekülleri vücuda geri kazandırmanın en lezzetli ve en etkili yolunu bulmaları kaçınılmaz olmuştur.

Endülüs’ün sıcağını bilir misiniz?

Ben Portekiz’in güneyinde, güney İspanya sınırına yaklaşık 30 km uzaklıktaki Algarve’de yaşıyorum ve komşumuz olan Endülüs’ü iyi tanıdığımı iddia edebilirim. Eşim de, (sakın bunu benden duyduğunuzu söylemeyin) bir zamanlar Endülüs’ün dünyaca ünlü flamenko dansını yapardı! Uzun lafın kısası ikimiz de Endülüs’ün yerlerini, yemeklerini ve kültürünü çok severiz; sıcağını çok daha az!
Her şerde bir hayır vardır hesabı, yaz aylarının ve diğer mevsimlerin (bu yıl nisan ayında 35 dereceydi) aşırı sıcağından hırpalanan bu bölge, geceleri bile çalışan Avrupa’nın en büyük konsantre güneş enerjisi santraline ev sahipliği yapıyor. Bu elektrik santrali, toprağa belirli bir şekilde yerleştirilmiş 2650 kadar özel ayna sayesinde gün doğumundan gün batımına kadar güneş ışığını emen ve üstün bir teknoloji ile tuz buharlarını kullanan bir türbin sayesinde çalışan merkezi bir kuleden (yemin ederim, uzaktan bakınca Yüzüklerin Efendisin’deki Sauron’un gözünü andırıyor) oluşuyor; bu şekilde söz konusu sistem 26.000 eve elektrik sağlıyor.
Güneş enerjisi kuşkusuz iyi ve imrenilecek bir şey, yine de Endülüs sakinlerinin, bu üstün sistemi 5 derece daha serin bir iklim ile takas edeceklerinden eminim: her ne kadar paha biçilemez gazpacho çorbası onların yanında olsa da!

Gazpacho’nun birçok faydası devam ediyor.
Tamamen bitki bazlı malzemeleri sayesinde A ve C vitaminleri, antioksidanlar, mineraller, biyoaktif moleküller ve diyet lifi açısından son derece zengindir.
Ayrıca, 2019’da yapılan bir klinik araştırmaya göre, gazpacho içmeyi alışkanlık haline getiren kişilerde kolon kanseriyle savaşmaya yardımcı olur: bu olağanüstü artısı içeriğindeki maddelerin kanser önleyici özelliklerinden kaynaklanmakta olup çeşitli fonksiyonel moleküller arasında gerçek bir sinerjistik aktivite bulunduğunu düşündürmektedir[1].


DEMİR EMİLİMİNİ ARTIRAN DİĞER SİNERJİK ETKİLEŞİMLERİ BURADAN KEŞFEDİN


2012
yılında gerçekleştirilmiş başka bir kesitsel çalışmada, yine gazpacho malzemelerindeki biyoaktif bileşiklerin sistolik ve diyastolik kan basıncını düşürmeye yol açan sinerjilerine işaret edilip, bunun hipertansiyon hastalarına faydalı olabileceğinin altı çiziliyor [2].
Yine bir diğer araştırma, gazpacho çorbasının tok tutma etkisine [3] odaklanıyor: yüksek düzeydeki mikro besinlerin (mineral tuzlar, vitaminler, antioksidanlar ve diyet lifi) varlığı sayesinde, gazpacho’nun obezite ve aşırı kilo sorunuyla mücadeleye yardımcı olduğunu belirtmekte [4]. Gerçekten de kullanılan ekmek ve zeytinyağı miktarında aşırıya kaçmadığınız takdirde, bir kase (veya bardak) gazpacho’nun çok az kalori içereceğini (porsiyon başına yaklaşık 150kcal) hatırlatmak isterim.


TATLI KRİZİNİ KONTROL ETMEK MÜMKÜN: NASIL YAPABİLECEĞİNİZİ BURADAN ÖĞRENİN


Ana konuya, yani kavurucu sıca
klara dönersek, her ne kadar sıcaklarla mücadele etmek için sıcak şeyler tüketilmesinden yana olsam da, benim için de işlevsel besinleri serin serin tüketmekten daha keyifli bir şey olamaz: tıpkı bir gazpachonun yapabileceği gibi!
Küçük bir açıklama: tüm geleneksel tariflerde olduğu gibi (romesco sosu, guacamole, falafel, humus vb.) gazpacho içinde tek bir formülasyon yoktur; her ailenin kendi zevkine göre çeşnilendirdiği favori bir tarifi vardır.
Az önce yazılanların ardından, bugün sizinle paylaştığım tarif, Sevilya’lı güzel ve esprili arkadaşım Purificación’un (arkadaşlar için Puri) bana verdiği orjinal tariften ilhamla başlıyor ve tabi ki ben de CHE olarak katkıda bulunmadan edemedim. Bunu seveceğinize eminim!

Gazpacho çorbası için gerekli malzemeler

2 adet çok olgun domates (yemeklik diye satılan)
1/2 salatalık
1 dolmalık biber (tercihen yeşil) veya 1-2 yeşil biber
1-2 diş sarımsak
Yarım dilim bayat ekmek
100ml soğuk su (tercihinize bağlı)
2 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
2 yemek kaşığı üzüm veya elma sirkesi
tuz

süslemek için

kepekli ekmek krutonları (lütfen kruton yapmak için evdeki bayat ekmeğinizi kullanın)
¼ küçük küpler halinde doğranmış yeşil veya kırmızı biber
¼ küçük küpler halinde kesilmiş kırmızı soğan
½ salatalık küçük küpler halinde kesilmiş

Hazırlanması

İnanın hiçbir şey bundan daha kolay olamaz.
Domatesleri, yeşil biberi ve salatalığı çok iyi yıkayın: eğer bu sebzeleri organik veya vicdan sahibi çiftçilerden satın alamıyorsanız, muhtemel pestisit kalıntısı içerebileceklerini unutmayın.

GIDALARIMIZDAKİ PESTİSİT KALINTILARI HAKKINDA DAHA FAZLASINI BURADAN OKUYUN


Dolmalık biberin çekirdeklerini çıkarın ve salatalığı soyun.
Ardından, mutfak robotunun yükünü azaltmak için domatesleri, bayat ekmekle birlikte küp küp doğrayın.
Sızma zeytinyağı ve sirke hariç tüm malzemeleri bir mutfak robotunun kabının içinde birleştirin (özellikle gazpachoyu birkaç saat buzdolabında bırakmak istiyorsanız, bunları servis etme anında eklemenizi öneririm).
Pürüzsüz bir püre elde edene kadar hepsini karıştırın. Dilerseniz gazpachoyu bir süzgeçten geçirerek domateslerin çekirdeklerini ve kabuklarını çıkarabilirsiniz (söylemeye gerek yok, ben bunu asla yapmıyorum: yemeğimin antioksidan içeriğini asla kasıtlı olarak azaltmam).
Tuzu ayarlayın.
Yoğunluğuna karar verin: çorba olarak yemek istiyorsanız, daha kıvamlı olmasını öneririm; aksi takdirde gazpacho’yu içecek/aperatif olarak sunmak için 100ml’ye kadar soğuk su ekleyebilirsiniz.
Gazpacho’yu büyük bir kaba dökün ve soğuması için buzdolabına aktarın.
İyice soğuyunca yağ ve sirkeyi ekleyip iyice karıştırın ve gazpacho’yu küçük bardaklarda veya çorba tabaklarında kruton ekmek, küp domates, salatalık, kırmızı soğan ve biberle süsledikten sonra servis edin. Gazpacho’yu haşlanmış yumurta veya avokado dilimleri yahut yaratıcılığınızın önerdiği herhangi bir malzeme ile süslemekte kesinlikle serbestsiniz.

Geleneksel bir gazpacho çorbasına ne konulur ne konulmaz?

Ekstra malzemeler. Daha önce belirtildiği gibi, geleneksel olarak tanımlanabilecek bir gazpacho için çeşitli varyasyonlar vardır (şeker veya acı biber gibi isteğe bağlı ekstralar). Her halükarda, restoranlarda veya barlarda binlerce farklı şekilde ve versiyonda (karpuzlu veya çileklisi gibi) modaya uygun gazpacho bulabilmenize rağmen, Endülüslüler bu tür yeniliklere temkinli yaklaşırlar [4]. Ya da daha doğrusu, dışarıda ‘çeşitli versiyonlara’ tolerans gösteriyor olsalar da, evde gazpacho’nun mümkün olduğunca kökenine sadık kalmasını talep ediyorlar.
Bir de Puri gibi, geleneksel şekilde hazırlanmış gazpacho’larının asitliğini, elma ile gidermek isteyenler de mevcut: dedim ya, söz gazpacho’ya gelince geleneksellik göreceli bir terim haline dönüşüyor.

Soğan evet, soğan hayır. Endülüslüler genellikle gazpacholarına soğan eklemezler. Soğana sadece garnitür olarak konulması halinde tolerans gösterilir.

Buza izin var mı? Gazpacho’yu kesinlikle sululaştıracağı için, buz eklenmesi asla tavsiye edilmez. Buz gibi soğuk olmasını istiyorsanız, onu önceden hazırlayın ve buzdolabında birkaç saat bekletin.

Domateslerin çekirdeklerini ve kabuklarını ayıklamak. Birçok kişinin tavsiye ettiği gibi başlangıçta domateslerin çekirdeklerini ve kabuklarını çıkarmak pek de gerekli değildir. İllaki de domatesin kabuğunda bulunan antioksidanlardan vazgeçmek istiyorsanız, rondodan geçirdiğiniz karışımı süzgeçten geçirerek bu pütürlü kıvamdan kurtulabilirsiniz: bana soracak olursanız, ben bu alışkanlıktan vazgeçilmesinden yanayım.

Geleneksel bir gazpacho çorbası ne renk olmalı?

İçgüdüsel olarak onu kan kırmızısı bir renkle ilişkilendirdiğinizi hayal ediyorum… hayal kırıklığına uğrayacaksınız belki ama hiç de öyle değil, doğal ve geleneksel bir gazpacho daha ziyade solgun, mercan rengindedir.
Daha doygun kırmızı tonları sadece domates suyu, domates püresi veya salça kullanılarak elde edilebilir; doğal olanı sevenler ve buna önem vermeyenler gazpacho yaparken de ayrılıyorlar.

Buz gibi soğuk, sağlıklı gazpacho çorbasının tadını çıkarın ve hepinize iyi devrimler!

Kaynakça
1- Campra, Pablo et al. “A whole-food approach to the in vitro assessment of the antitumor activity of gazpacho.” Food research international (Ottawa, Ont.) vol. 121 (2019): 441-452. doi:10.1016/j.foodres.2018.11.058
2- Medina-Remón, A et al. “Gazpacho consumption is associated with lower blood pressure and reduced hypertension in a high cardiovascular risk cohort. Cross-sectional study of the PREDIMED trial.” Nutrition, metabolism, and cardiovascular diseases : NMCD vol. 23,10 (2013): 944-52. doi:10.1016/j.numecd.2012.07.008
3- Méndez, C.M.V.; Rodríguez, E.M.R.; Romero, C.D.; González, M.C.M.; Isasa, M.E.T. Comparison of the mineral and trace element concentrations between ‘gazpacho’ and the vegetables used in its elaboration. Int. J. Food Sci. Nutr. 2008, 59, 660–670
4- Planes-Muñoz D, Frontela-Saseta C, Ros-Berruezo G, López-Nicolás R. Effect of Gazpacho, Hummus and Ajoblanco on Satiety and Appetite in Adult Humans: A Randomised Crossover Study. Foods. 2021; 10(3):606.
5- Domínguez, L., et al. “Food neophobia: Spanish case study related to new formulations based on traditional’gazpacho’.” XV International Symposium on Processing Tomato 1233. 2018.

İlginizi çekebilir:

Summary
recipe image
Recipe Name
Gazpacho Çorbası: Endülüs'ün soğuk ve sağlıklı yaz yemeği
Author Name
Published On
Preparation Time
Cook Time
Total Time
Average Rating
4.51star1star1star1star1star Based on 36 Review(s)