Romesco sos: İspanyolların enfes biberli, bademli füme sosu

Romesco Sos hakkında

Bugün köylü pazarında sezonun ilk kırmızı biberlerini gördüğümde tek aklıma gelen şöyle ağızlara layık bir romesco sos hazırlamak oldu. Evet, Calabria’nın (güney İtalya) tipik yuvarlak biberleri, bu sos için en çok tercih edilen ve Ñoras olarak da bilinen İspanyol biberlerine çok benziyor.
Aslen, heyecan verici güzellikteki arkeolojik sit alanı ile 2000 yılından beri Unesco Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ve Barselona’dan çok uzak olmayan bir kasaba olan Tarragona menşeli bu sosu, burada doğmuş Susanna adında tatlı bir bayan sayesinde tanıdım.

Tarif, sadeliği, gelenekselliği (öyle ki geçmişi 15. yüzyıla kadar uzanıyor) ve kesinlikle tamamen bitkisel bazlı malzemeleri nedeniyle beni anında büyüledi; ama aramızdaki aşkın asıl onun doğal yemeklerin sade lezzetlerini sansasyonel bir ziyafete dönüştürmesini mümkün kılan güçlü gastronomik karakterinden türemiş olduğu doğrudur!

Ancak içerdiği fonksiyonel biyo-moleküllerin büyük çeşitliliği ve zenginliğinden bahsetmemek resmen insafsızlık olur: özellikle domates ve kırmızı biberde bol miktarda bulunan beta-karoten; biber, domates ve soğanın içeriğindeki glutatyon, kaempferol ve quercetin; sarımsak ve soğandaki kükürtlü bileşikler; hemen hemen tüm taze malzemelerde bulunan ama hepsinden çok biberdeki C vitamini; ve inanılmaz demir, kalsiyum, magnezyum, potasyum, fosfor ve diğer önemli mineraller sayesinde, Romesco sos tüm sosların kralı olmaya adaydır.

Üstelik düşük maliyeti ve içerdiği yüksek doğal glutamat seviyesi (neden bağımlılık yarattığını şimdi anladınız) göz önüne alındığında, işte romesco sos en lezzetli ve en ekonomik vitamin-mineral takviyelerinden biri haline gelir!

Ve sonra şunu söylemeliyim ki, anarşik ruhlu bir tarif olduğu için de onu çok beğenirim, aynı diğer ‘silah arkadaşlarında’ olduğu gibi (örneğin guacamole sosu, tarator, humus veya babagannuş) Romesco sos için tek bir evrensel formülasyon yoktur: her aile onu kendi damak zevkine ve evde bulunan malzemeler ile mevsimlere göre akıllıca uyarlamayı bilerek kullanmaktadır.
Badem yoksa, fındık kullanmaktan çekinmeyin; ya da kabuklu yemişlere alerjiniz varsa veya bütçeniz buna izin vermiyorsa, hoş bir gevreklik vermek için kızarmış bayat ekmek kullanın.
Kış aylarında, sebzelerin doğal mevsimlerine riayet etmek isteyenler, kırmızı biber salçası veya dondurulmuş veya salamura közlenmiş biber kullanabilir (kim bilir nereden ithal edilen taze biberlerden kaçınmak en önemlisi); tıpkı kurutulmuş domateslerin seralardan gelen tatsız tuzsuz (bol tarım ilaçlı) domatesler yerine kullanılabileceği gibi.