Yayla çorbası: israf karşıtı ve sağlıklı tarif, kış için ideal

 

Yayla çorbası

 

Süre:        hazır. 5 dk
                 piş. 10 dk
Zorluğu:   kolay
Porsiyon: 4 kişilik
Maliyet:   düşük
 

Yayla çorbası, veya küçükken benim dediğim gibi yoğurtlu pirinçli çorba, hem çorba sevenlerin hem de gıda israfından nefret edenlerin baş tacıdır.
Sanki son kullanma tarihi yaklaştığından biraz ekşimeye yüz tutan yoğurt ile artan pilavları nasıl değerlendirebilirim diye merak edenleri memnun etmek için özel olarak tasarlanmış gibi görünüyor!

SON KULLANMA TARİHİ GEÇMİŞ YOĞURT YENİR Mİ? SORUSUNUN CEVABI BURADA


Yayla çorbasının tadı nasıldır?

CHE Food Revolution sitesinde yer verdiğim tariflerin, sürdürülebilirlik veya besin öğelerinin zenginliklerinin benim için lezzetten önce önemli olduğu doğrudur. Ama eğer sitemin müdavimlerindeyseniz bütçe dostu, sağlıklı ve etik yemekler hazırlamanın lezzetten vazgeçmek anlamına gelmediğini artık biliyorsunuz. İşte yayla çorbası da bir istisna değildir: ister dünden kalmış pilav ile ister en taze malzemelerle hazırlanmış olsun.
Öte yandan çocukluğumdan beri en sevdiğim çorbalardan biri olan Yayla Çorbası gerçekten enfestir: bunu annemin müthiş tarifine aşık olduğumdan söylemiyorum. Bu mütevazı çorbanın, üst üste ikinci kez CNN tarafından yapılan dünyanın en iyi 20 çorbası sıralaması arasında yer aldığını biliyor muydunuz?

Yayla çorbasının tarihçesi

Mezopotamya’nın göçebe çobanları, sürülerini havanın daha serin, suyun daha bol ve çayırların daha yeşil olduğu yaylalara taşırdı.
Yoğurt Türkler için zaten her zaman vazgeçilmez bir gıda olduğundan, yaylaların saf doğası sayesinde artan süt verimi sayesinde bol miktarda üretilirdi. Sonuç olarak, büyük olasılıkla kısmen öğünlere biraz yenilik eklemek ve kısmen de fazla olan yoğurdu değerlendirebilmek için (eski dönemlerde yapılan yoğurtlar, süt şekerlerini büyük bir iştahla tüketme özelliği gösteren laktobasil suşları içerdiğinden bugünün standartlarına göre zaten oldukça ekşiydi), yavaş yavaş yoğurt kullanımına dayalı tarifler icat edildi.
Bu çorba içinde pirinç veya buğdayın kullanılması (buğday pirince göre daha yaygın olan bir tahıldı) diğer bir mantıklı seçimdi: yayla çorbasının doyurucu gücünü artırmak için tahılların eklenmesi mükemmel bir çözüm sunabilmiştir.
Yayla çorbası, lezzeti, kolaylığı ve ucuzluğu sayesinde kısa sürede, yaylalardan çok uzaktaki geniş bir coğrafyaya yayılmayı başarabildi.

Hangi yoğurt kullanılmalı

Yayla çorbası yapmak için taze veya son kullanma tarihine yakın herhangi bir doğal yoğurt satın alabilirsiniz (son kullanma tarihi geçmiş yoğurt için önce burada açıklanan kritik noktaları kontrol edin). İkinci seçeneği seçmek, bir taşla 3 kuş hikayesi olarak da açıklanabilir: büyük bir indirim elde etmenin yanı sıra (süpermarketler son kullanma tarihine yakın ürünlerde yüzde 30 ila 50 indirim yapıyor), gıda israfını azaltmaya somut bir katkıda bulunmuş olursunuz ve insanların limon suyu katarak elde etmeye çalıştığı hafif ekşimsi tadı siz doğal olarak elde etmiş olursunuz.
Son kullanma tarihine yakın yoğurt almanı önerdiğim için bazılarınız, yoğurdun faydalı bakterileri daha az oranda içereceğini ve bu yüzden bunun iyi bir öneri olmadığını düşünebilir; ancak çorba yapmak için yoğurdu pişirmemiz gerektiğinden, başlangıçtaki miktardan bağımsız olarak kaynama sıcaklığına yaklaşınca zaten tüm bakterilerin öleceğini belirtmek isterim.
Ancak her zaman vurguladığım gibi, evde yapmanın ne kadar kolay olduğunu bilseniz bir daha asla yoğurt almak istemezsiniz. Yoğurdu evde yapmak öncelikle size çok daha ucuza mal olacak, satın alınmış yoğurttan çok daha kaliteli olacak, ayrıca daha az karbon ayak izine sahip olacak ve tadı inanın çok daha güzel olacak.


GÜNLÜK SÜT İLE NASIL TAŞ GİBİ YOĞURT YAPILIR GÖRMEK İÇİN BURAYA DOKUNUN

Merak ettikleriniz: Yoğurt neden zamanla ekşir?

Bu besleyici, hafif ve çok yönlü gıda çok uzun ömürlüdür, ancak ne yazık ki sonsuz değildir.
Mayalama anı artık uzak bir olaya dönüştüğünde (2-3 hafta gibi), yoğurt oluşumundan sorumlu mikroorganizma kolonisinde değişiklikler başlar: temel bakterilerin (laktobasil) oluşturduğu metabolitler, yoğurdun asitliğini arttırırken kendi ölümlerine de neden olur (pH’a duyarlı olduklarından). Rekabetin ortadan kalkması, mayalar ve küfler gibi diğer mikroorganizmaların, yüksek asitliğe dirençli oldukları için pH’ı kafaya takmadan çoğalmalarının yolunu açar. Bu andan itibaren de yoğurdun son kullanma tarihi gelmiştir denilebilir.
Yoğurt her zaman buzdolabında saklanmışsa ve yüzeyinde leke veya renkli noktalar gözlenmediği sürece sağlığa zarar vermeden tüketilebilir; ama normalden biraz daha ekşi olacağından, onu tam da bu ekşiliği gerektiren bir tarifte kullanmak çemberin karesini almak gibi bir tatmin veriyor insana!

Yayla çorbası için gereken malzemeler

10 tepeleme yemek kaşığı doğal yoğurt
10 yemek kaşığı önceden pişirilmiş kepekli pirinç (veya daha önce pişirmeniz gerekiyorsa 5 yemek kaşığı çiğ pirinç)
3 yemek kaşığı tam buğday unu
1 yumurta
600-700 ml su (veya sebze suyu)
3 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
2 tepeleme tatlı kaşığı kuru nane
½ yemek kaşığı pul biber (isteğe bağlı)
tatmak için tuz

Hazırlanması

Anneannemin yayla çorbası ile büyüdüm belki ama tereyağlı, et veya tavuk suyu, beyaz pirinç ve beyaz un kullanmak yerine zeytinyağı, sebze suyu, esmer pirinç ve tam buğday unu ile yaptığım bu sağlıklı yayla çorbasını daha bir gönül rahatlığıyla yediğimi belirtmek isterim. Siz de benimle aynı fikirdeyseniz gelelim yayla çorbamızın tarifine
Suyu veya sebze suyunu küçük bir tencerede ısıtarak başlayın.
Bu arada büyük bir tencerede un ve yumurtayı bir çırpma teli ile iyice karıştırın, topakları çıkarmaya çalışın (not: henüz ocağın üstüne koymayın).
Pürüzsüz bir karışım elde edildikten sonra yoğurdu ekleyin ve malzemeleri iyice tekrar karıştırın.
Son olarak, haşlanmış esmer pirinci ekleyin.

Peki ya dünden kalan pirinciniz yoksa? Bu durumda 5 kaşık esmer pirinci ambalajındaki talimatlara göre pişirin ve çorbayı hazırlamak için bu pişirme suyunu kullanın; söylemeye gerek yok gerçi ama bu durumda artık en başta sözünü ettiğim suyu ayrı olarak ısıtmanıza gerek yok.

Şimdi sıcak suyu (veya pirincin piştiği suyu), hazırlamış olduğumuz yoğurtlu karışımla birleştirmemiz gerekiyor; ancak küçük bir ayrıntıya dikkat etmeliyiz: çorbanın kesilmemesi ya da yoğurdun pıhtılaşmaması için bu iki sıvıyı hemen karıştıramayız (zira 60 °C’nin üzerindeki sıcaklıklarda proteinler pıhtılaşma eğilimi gösterirler, özellikle de ortamda yüksek asitlik varsa).
Yoğurtlu karışımı kaynama sıcaklığına getirmek için sabırlı olup yavaş yavaş ısıtmamız gerekecek. Bunun için ocağı açmadan önce 1 kepçe sıcak suyu (ilk tencereden) yoğurtlu karışım bulunduğu tencereye, hiç ara vermeden karıştırarak, ekleyin. Hemen ardından, karıştırmaya devam ederek başka bir kepçe kaynar su daha ekleyin.
Artık tencerenin altını yakabilirsiniz. Yayla çorbası kaynamaya başlayana kadar karıştırmaya devam ederek, tüm sıcak suyu yavaş yavaş ekleyin.
Kaynattıktan sonra ocağı kısın; karıştırmayı bırakın ve 5 dakikadan fazla olmayacak şekilde pişirin.
Ocağı kapatmadan hemen önce tuz ve 1 tatlı kaşığı kuru naneyi ekleyin.
Çorbayı karıştırmayı bıraktığınızda (kaynamaya başlayınca) küçük bir tavaya sızma zeytinyağı ve 1 tatlı kaşığı nane ve 1/2 tatlı kaşığı pul biberi ile birlikte koyun. Yayla çorbasının üzerinde gezdirmek üzere kullanacağınız yağı çok kısık ateşte, baharatlara doymasını sağlayarak ısıtın.
Bir kepçe çorbayı bir kaseye dökün ve tavadaki baharatlı zeytinyağından 1 yemek kaşığını üzerinde gezdirdikten sonra sıcak sıcak servis edin.

Akıllı eşleştirmeler

Yayla çorbası, kışın kendinizi boş kalorilerle ağırlaştırmadan ısınmak için mükemmel, hafif bir başlangıçtır.
Ancak yazın, soğuk servis edildiğinde onun ne kadar lezzetli olduğuna şaşıracaksınız.
Ana yemek olarak vegan mantarlı nohut köftesi ya da ‘yerel kalmak’ için etsiz anne usulü köftelerimi; ya da neden olmasın, sebzelerle servis edebileceğiniz lezzetli ve doyurucu bir dilim farinata (İtalyan nohut unlu omlet)‘yı kesinlikle tavsiye ederim.

Mevsim ne olursa olsun kalbinizi ısıtacak yayla çorbanızın tadını çıkarın ve hepinize iyi devrimler

İlginizi çekebilir:

Summary
recipe image
Recipe Name
Yayla çorbası: israf karşıtı ve sağlıklı tarif, kış için ideal
Author Name
Published On
Preparation Time
Cook Time
Total Time
Average Rating
4.51star1star1star1star1star Based on 26 Review(s)